Vaccinatie tijdens de zwangerschap: een samenwerking met moeder natuurHomeUw gezondheidGezond levenVaccinatieVaccinatie tijdens de zwangerschap: een samenwerking met moeder natuur

Een aanstaande moeder hecht niet alleen waarde aan haar eigen gezondheid, maar ook aan die van haar ongeboren kind. Ze is zich bewust van het belang van regelmatige prenatale zorg, het aanpassen van haar levensstijl, het belang van gezonde voeding en het nemen van essentiële vitamines. Daarnaast heeft ze de mogelijkheid om haar baby te beschermen door middel van specifieke vaccinaties.

Van alle bijdragen aan de wereldgezondheid heeft vaccinatie één van de meest ingrijpende gevolgen gehad op de sterfte wereldwijd.4 Volgens de Hoge Gezondheidsraad is het vaccineren van zwangere vrouwen een steeds meer gebruikte strategie om de toekomstige mama, haar ongeboren kind en/of haar baby te beschermen tegen infectieziekten die met een vaccin kunnen voorkomen worden.1

Vaccins tegen tetanus, griep, kinkhoest en COVID-19 worden aanbevolen tijdens de zwangerschap. Andere vaccins kunnen gebruikt worden indien ze om persoonlijke of epidemiologische redenen als nuttig beschouwd worden.1,6

4 belangrijke zaken die je moet weten over zwangerschapsvaccinatie en waarom baby’s aan het begin van hun leven kwetsbaarder zijn
  1. Zwangere vrouwen en jonge kinderen hebben een verhoogde gevoeligheid voor bepaalde infectieziekten en/of lopen een verhoogd risico op ernstige ziekten.4

  2. Tijdens de eerste maanden van hun leven is het immuunsysteem van de baby nog niet volledig ontwikkeld. Daarom is een baby erg kwetsbaar voor infectieziekten.2

  3. De antilichamen die de moeder overdraagt op de baby spelen een cruciale rol tijdens deze eerste levensmaanden.2

  4. Geplande vaccinatie bij baby’s tegen veelvoorkomende infecties begint meestal enkele maanden tot meerdere jaren na de geboorte, waardoor er een kritieke periode van kwetsbaarheid is.3

Wat houdt vaccinatie tijdens de zwangerschap precies in? 

Bij vaccinatie tijdens de zwangerschap worden antilichamen opgewekt bij de moeder. Deze kunnen via de placenta en borstvoeding getransfereerd worden naar de baby. Op deze manier kan de baby bij de geboorte beschermd zijn tegen bepaalde infectieziekten, totdat wordt begonnen met routinematige vaccinatie van het kind.3

Daarnaast zorgt vaccinatie van de moeder ook voor haar eigen bescherming. Ze loopt immers een verhoogd risico op verschillende infecties door de veranderingen die optreden tijdens de zwangerschap.3

Zorgen deze overgedragen antilichamen voor mogelijke bescherming?

De overgedragen antilichamen in de baby nemen af met de tijd, maar vele blijven circuleren tot de baby 6 maanden oud is.2,5

Is vaccinatie tijdens de zwangerschap veilig?

Zwangerschapsvaccins worden al sinds de jaren 1800 gebruikt om moeders en hun baby te beschermen tegen ziekte. Vaccins (niet-levende) toegediend tijdens de zwangerschap hebben een goed veiligheidsprofiel, en zwangere vrouwen zijn in staat om immunologische reacties op vaccinatie te genereren die vergelijkbaar zijn met die van gezonde niet-zwangere volwassenen.1,5

Er is een groeiende interesse en wetenschappelijk bewijs voor de veiligheid, werkzaamheid, immunogeniciteit en effectiviteit van vaccinatie tijdens de zwangerschap.1

Wat houdt de toekomst in voor vaccinatie tijdens de zwangerschap?

Onderzoekers krijgen een dieper inzicht in veranderingen bij de vrouw tijdens de normale zwangerschap, en het ontwikkelingsproces voor nieuwe vaccins omvat steeds vaker zwangere personen.4

Veel nieuwe vaccins zijn in ontwikkeling en er zijn klinische studies aan de gang om na te gaan hoe effectief ze zijn in het verminderen en voorkomen van infecties bij moeder en pasgeborenen wanneer ze worden toegediend aan vrouwen voor of tijdens de zwangerschap.4 Sommige, zoals vaccins ter preventive van Groep B Streptokokken (GBS) en Respiratoir Syncytieel Virus (RSV), zijn voornamelijk bedoeld voor toediening aan zwangere vrouwen.4 Andere, zoals vaccins tegen Hepatitis E of Cytomegalovirus bijvoorbeeld, zouden idealiter vóór de zwangerschap moeten worden toegediend aangezien mogelijke risico's in de vroege zwangerschap.4

Goed om te weten 
Het vaccineren van zwangere vrouwen heeft een lange geschiedenis en vaccins toegediend tijdens de zwangerschap zorgden sinds de jaren 1800 voor een bescherming tegen ziekte bij moeders en baby’s5. Sinds de jaren 1960, werd het tetanusvaccin met succes geïmplementeerd voor toediening tijdens de zwangerschap om tetanus bij zwangere vrouwen en hun baby's tegen te gaan. De griepvaccinatie tijdens de zwangerschap werd ingevoerd omdat zwangere vrouwen een hoger risico lopen om ernstig ziek te worden en om de mogelijke gevolgen voor de baby van een griepinfectie bij de moeder tijdens de zwangerschap te bestrijden. De vaccinatie tegen kinkhoest werd meer recent aanbevolen en ingevoerd.1

231372 – December 2023

Bronnen
  1. Hoge Gezondheidsraad. Immunisatie tijdens de zwangerschap: Belgische richtlijnen. Brussel: HGR; 2020. Advies nr. 8754.
  2. Bergin N, et al. Maternal Vaccination as an Essential Component of Life-Course Immunization and Its Contribution to Preventive Neonatology. Int J Environ Res Public Health. 2018;15(5):847. doi:10.3390/ijerph15050847.
  3. Faucette A, et al. Immunization of pregnant women: Future of early infant protection. Hum Vaccin Immunother. 2015;11(11):2549-2555. doi:10.1080/21645515.2015.1070984.
  4. Engmann C, Fleming JA, Khan S, et al. Closer and closer? Maternal immunization: current promise, future horizons. Journal of Perinatology. 2020;40(6):844-857. https://www.nature.com/articles/s41372-020-0668-3. Published April 27, 2020. Accessed April 24, 2023.
  5. Chu HY, Englund JA. Maternal immunization. Birth Defects Research. 2017;109(5):379-386. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.1002/bdra.23547. Accessed April 24, 2023.
  6. Hoge Gezondheidsraad. COVID-19-vaccinatie - Vaccinatiestrategie voor de Belgische bevolking voor 2023-2024. Brussel:  HGR; 2023. Advies nr. 9766.