Epilepsie

Wat is epilepsie?

Epilepsie is een teken of symptoom van een onderliggende stoornis in de hersenen. Hierdoor heeft de persoon in kwestie de neiging om epileptische aanvallen te krijgen.

De zenuwcellen in de hersenen wisselen constant gegevens uit. Hierdoor kunnen we bewegen, nadenken en voelen. Bij een epileptische aanval geven de zenuwcellen in één klap veel te veel informatie vrij. Het lichaam kan die gegevensstroom niet verwerken. Met hevige schokken of bewusteloosheid tot gevolg. Vroeger werd epilepsie 'de vallende ziekte' genoemd.

Er zijn verschillende soorten epilepsie, met elk een specifieke naam. De naam wordt afgeleid van de plek in de hersenen waar de overbelasting begint of van de manier waarop de epilepsie zich klinisch manifesteert.

Wat zijn de symptomen?

De diagnose wordt meestal door een neuroloog gesteld. Die baseert zich op de medische voorgeschiedenis van de patiënt en op een EEG of elektro-encefalogram. De volgende symptomen kunnen wijzen op een vorm van epilepsie:

• Black-outs
• Verward geheugen
• Bewusteloosheid waarbij men de controle over blaas en darmen verliest
• Kinderen die leeg voor zich uitstaren en niet reageren op vragen of instructies
• Kinderen die regelmatig zonder aanleiding struikelen of vallen
• Knipperen met de ogen of kauwbewegingen maken
• Een aanval, al dan niet gepaard met koorts
• Opeenvolging van hevige, schokkende ritmische bewegingen
• Op de tong bijten (tongbeet), meestal aan de zijkant, soms met bloederig speeksel

Wat zijn de oorzaken?

Bij 60 % van de patiënten is het niet mogelijk een oorzaak aan te duiden. Dit noemt men ideopathisch. In de andere gevallen ligt meestal een storing in andere lichaamsfuncties aan de basis.

• Gebrek aan vitamine B
• Erfelijke stofwisselingsziekte
• Alcoholvergiftiging en drugsintoxicatie (amfetaminen, corticosteroïden)
• Sterk verlaagde suikerspiegel in het bloed
• Hoge koorts door infecties
• Gebrek aan zuurstof in het bloed
• Sterk verminderde lever- of nierfunctie
• Schade aan de hersenen bij pasgeborenen
• Hersenletsel bij volwassenen (beroerte, hoofdletsel, herseninfecties)
• Hersentumoren

Wat zijn de gevolgen?

Het aantal aanvallen verschilt van persoon tot persoon. Zeven patiënten op 10 kunnen jaren gespaard blijven van een aanval. Duren de aanvallen minstens 30 minuten lang of volgen ze elkaar snel op zonder dat de patiënt weer bij bewustzijn komt, dan is er sprake van 'status epilepticus'. Dit kan zowel bij kinderen als volwassenen voorkomen. Tijdige medicatie is dan noodzakelijk. Zoniet kan er hersenbeschadiging optreden.

Hoe epilepsie behandelen?

Geneesmiddelen boeken tegenwoordig goede resultaten: 35 % van de patiënten kan na verloop van tijd zelfs met de behandeling stoppen. Voor sommige patiënten is een hersenoperatie de enige oplossing. In bepaalde gevallen kan een aangepast dieet resultaten opleveren.

TIPS

Uitlokkende elementen vermijden

De volgende omstandigheden kunnen een aanval uitlokken. Epilepsiepatiënten proberen ze dan ook best te vermijden:

• Stress
• Ongezonde voeding
• Niet consequent innemen van medicatie
• Flikkerende lichten (zoals stroboscooplampen)
• Overslaan van maaltijden
• Ziekte, koorts en allergieën
• Slaapgebrek, uitputting
• Emoties zoals woede, bezorgdheid en angst
• Uitzonderlijke hitte en/of vochtigheid
• Intoxicatie met alcohol of drugs

FAQ's

Komt een aanval altijd onverwacht?

Neen. Soms begint een epilepsieaanval met een waarschuwingsteken. Sommigen krijgen een onwel gevoel in de maagstreek, dat langzaam naar het bovenlichaam trekt. Anderen ruiken een onaangename geur, proeven een vieze smaak of zien vreemde kleuren en lichteffecten.

Welke beperkingen heb ik als epilepsiepatiënt?

Epilepsie kan altijd en overal toeslaan. Dat heeft natuurlijk een invloed op het dagelijkse leven van de patiënt. Epilepsiepatiënten mogen niet met de auto rijden.

Indien een epilepsiepatiënt na een eerste aanval 6 maanden geen aanvallen van epilepsie meer gehad heeft en regelmatig medisch worden onderzocht, krijgt hij een rijgeschiktheidsverklaring met een geldigheidsduur van maximum 1 jaar. Deze rijgeschiktheidsverklaring kan opnieuw verlengd worden na een medisch onderzoek. Een patiënt die meerdere aanvallen heeft gehad, kan rijgeschikt verklaard worden na 1 jaar zonder epilepsieaanvallen.

Het centrum dat de rijgeschiktheid onderzoekt, is CARA, een afdeling van het Belgisch Instituut voor de Verkeersveiligheid. (BIVV: www.bivv.be)

Epilepsiepatiënten mogen ook bepaalde beroepen niet uitoefenen: bv. piloot, brandweerman of taxichauffeur.

Zijn alle aanvallen gelijk?

Neen. Er zijn verschillende soorten. We sommen ze even voor u op.

Partiële aanvallen: de stoornis treedt in een gelokaliseerd deel van de hersenen op. De exacte plaats is bepalend voor de manier waarop de aanval verloopt.

• Eenvoudige partiële aanval: de persoon blijft bij bewustzijn
• Complexe partiële aanval: de persoon verliest het bewustzijn
• Partiële aanval die zich uitbreidt over de volledige hersenen. De persoon verliest het bewustzijn (ook 'partiële aanval met secundaire generalisatie' genoemd)

Gegeneraliseerde aanvallen: de stoornis treedt op in het volledige brein.

• 'Petit mal'-aanval (absences): de persoon verliest kortstondig het bewustzijn, maar kan blijven staan of zitten.
• 'Grand mal'-aanval: de persoon verliest het bewustzijn, valt en ondergaat hevige schokkende bewegingen.
• Atone aanval: de persoon verliest plotseling de controle over zijn spieren en valt.
• Tonische aanval: de persoon ondergaat een verstijving van de spieren.
• Myoclone aanval: de persoon krijgt plots hevige en korte samentrekkingen van spieren in een bepaald lichaamsdeel of over het gehele lichaam.

Komt epilepsie veel voor?

Ja. Wereldwijd lijden 40 miljoen mensen aan epilepsie, zowel baby's, kinderen als volwassenen. In België zijn er 60.000 tot 70.000 epilepsiepatiënten. 150.000 Belgen zouden op één of ander moment in hun leven aan epilepsie lijden. Jaarlijks komen er per 100.000 mensen 50 nieuwe epilepsiepatiënten bij.

Is epilepsie leeftijdsafhankelijk?

Ja. Het eerste levensjaar is de kans op epilepsie het hoogst. Vervolgens neemt ze langzaam af om daarna weer toe te nemen bij oudere mensen. Mannen en vrouwen hebben evenveel kans op epilepsie. Meestal treedt epilepsie voor het eerst op bij kinderen onder de 15 jaar.

Is epilepsie besmettelijk?

Neen. U kunt geen epilepsie oplopen door met een epilepsiepatiënt in contact te komen.

Hoe stelt de arts epilepsie vast?

Eerst en vooral aan de hand van de beschrijvingen van een aanval. Dat gebeurt door getuigen, daar de patiënt zich meestal zelf niets van een aanval herinnert. Bij kinderen kunnen videobeelden uitsluitsel geven. Vaak wordt ook een EEG-scan uitgevoerd. Dit is een methode om de elektrische signalen in de buitenste laag van de hersenen te meten.

Wat moet ik doen bij een epileptische aanval?

Een gegeneraliseerde epileptische aanval is een angstaanjagend gebeuren. Men denkt dat de patiënt doodgaat, hetgeen (vrijwel) nooit het geval is.

Bij een aanval wordt de patiënt in een stabiele zijligging gelegd. Het hoofd wordt wat naar achter geplaatst, zodat de luchtwegen vrij zijn.

Als er tongbeet is, moet er niets tussen de tanden worden geplaatst. Vroeger werd voorgesteld om een zakdoek tussen de tanden aan te brengen. Maar dit levert meer gevaar op om een letsel bij de patiënt te veroorzaken of om zelf gebeten te worden.